Những can thiệp của chính phủ đến độc quyền

Tiểu luận kinh tế vi mô GVHD: Nguyễn Dụng Tuấn mức giá tại đó đường chi phí biên cắt đường cầu. Vi phạm giới hạn này, chính sách sẽ tạo ra chênh lệch giá giữa mức giá nhà nước ấn định và mức giá thị trường chấp nhận. Chênh lệch giá này là điều kiện để hình thành thị trường chợ đen.  Đánh thuế. Có hai cách đánh thuế là đánh thuế theo sản lượng và đánh thuế không theo sản lượng. • Đánh thuế theo sản lượng. Thuế theo sản lượng là một loại chi phí biến đổi. Trước khi có thuế điều kiện sản xuất của xí ngiệp được thể hiện bằng đường AC1 và MC1. Để tối đa hoá lợi nhuận, xí nghiệp sẽ sản xuất ở mức sản lượng Q1, ấn định giá bán là P1, tổng lợi nhuận là diện tích P1C1BA. Nếu thuế tính trên mỗi đơn vị sản phẩm là t đồng thì chi phí trung bình và chi phí biên ở tất cả các mức sản lượng tăng thêm t. Trên đồ thị đường AC và đường MC dịch chuyển lên trên một đoạn t thành các đường AC2 và MC2: AC2 = AC1 + t.MC2 = MC1 + t Hình 4 Để tối đa hoá lợi nhuận, xí nghiệp sẽ sản xuất ở mức sản lượng Q2, tại đó MC2= MR, ấn định giá bán là P2, tổng lợi nhuận là diện tích P2C2FE. Như vậy, sau khi có thuế theo sản lượng người tiêu dùng bị thiệt vì giá bán tăng lên, sản lượng giảm xuống so với trước khi có thuế. Lợi nhuận của xí nghiệp cũng bị giảm. • Đánh thuế không theo sản lượng. Thuế không theo sản lượng còn gọi là thuế khoán hay thuế cố định, nó là một Nhóm 12 - Lớp CDKT13DTH - 11 - Tiểu luận kinh tế vi mô GVHD: Nguyễn Dụng Tuấn loại chi phí cố định. Như trên, trước khi có thuế, chi phí sản xuất của xí nghiệp thể hiện qua đường AC1 và MC1, xí nghiệp sẽ sản xuất ở sản lượng Q1, ấn định giá bán là P1, tổng lợi nhuận tối đa đạt được là diện tích P1C1BA. Hình 5 Sau khi chính phủ khoán một mức thuế là T trong một đơn vị thời gian, thì chi phí biên không đổi vẫn là MC1, còn chi phí trung bình tăng lên AC2 (với AC2 =AC1 + T/Q). Xí nghiệp sản xuất ở sản lượng Q1, giá bán vẫn là P1, tổnglợi nhuận là P1C2CA. Như vậy, khi chính phủ áp dụng thuế khoán người tiêu dùng không bị ảnh hưởng vì giá cả và sản lượng không thay đổi, nhưng lợi nhuận của xí nghiệp bị giảm xuống đúng bằng khoản thuế (T). 5.2. Độc quyền nhóm  Thi hành các chính sách chống độc quyền: chính phủ ban hành các đạo luật nhằm ngăn ngừa một số hành vi dẫn đến độc quyền như các doanh nghiệp cấu kết với nhau để nâng giá bán sản phẩm hay hạn chế một số cơ cấu thị trường nhất định.  Khuyến khích cạnh tranh: chính phủ thi hành các chính sách khuyến khích cạnh tranh bằng cách phá bỏ những rào cản để các doanh nghiệp mới dễ xâm nhập thị trường hơn hoặc khuyến khích sự hình thành của các doanh nghiệp mới.  Điều tiết việc định giá của các doanh nghiệp độc quyền: trái với các điều luật chống độc quyền trong đó quy định các hành vi doanh nghiệp không được làm, chính phủ có thể đề ra các quy định cưỡng chế doanh nghiệp phải định giá như thế nào. Đây là biện pháp phổ biến để kiểm soát các công ty thuộc sở hữu nhà nước. Nhóm 12 - Lớp CDKT13DTH - 12 - Tiểu luận kinh tế vi mô GVHD: Nguyễn Dụng Tuấn  Kiểm soát giá cả đối với doanh nghiệp độc quyền: chính phủ quy định giá trần để doanh nghiệp độc quyền bán sản phẩm ở mức giá của thị trường cạnh tranh nhằm đạt mức sản lượng hiệu quả. Tuy nhiên biện pháp này có một khó khăn cơ bản là chính phủ rất khó xác định mức giá của thị trường cạnh tranh và do vậy có thể dẫn đến tình trạng khan hiếm hàng hóa khi mức giá trần quá bất hợp lý.  Đánh thuế: việc sử dụng chính sách thuế có thể làm giảm bớt lợi nhuận siêu ngạch của doanh nghiệp độc quyền, phân phối lại của cải xã hội. Thế nhưng trong thị trường độc quyền gánh nặng thuế nói chung sẽ dồn vào người tiêu dùng nhiều hơn và vì thế cần phải được áp dụng một cách hết sức thận trọng. Nhóm 12 - Lớp CDKT13DTH - 13 - Tiểu luận kinh tế vi mô GVHD: Nguyễn Dụng Tuấn KẾT LUẬN Các doanh nghiệp trong các ngành cạnh tranh luôn chịu áp lực từ đối thủ. Điều này yêu cầu các doanh nghiệp phải tăng cường hiệu quả để tồn tại. Nhưng các doanh nghiệp độc quyền được bảo vệ bởi rào cản xâm nhập. Chính vì vậy, họ không chịu áp lực đổi mới công nghệ, thậm chí chi phí sản xuất lớn hơn mức chi phí thấp có thể. Trong tình trạng độc quyền, các doanh nghiệp mới rất khó xâm nhập vào thị trường khiến kinh tế xã hội chậm phát triển. Tuy nhiên, độc quyền cũng có ưu điểm của nó như cấp bằng phát minh sáng chế...và chính phủ cũng đã có những chính sách, biện pháp nhằm hạn chế và kiểm soát độc quyền trong kinh doanh. Nhóm 12 - Lớp CDKT13DTH - 14 -